e-ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ > Επιλεγμένα εικονογραφημένα λήμματα αστρονομίας
αστεροσκοπεία


Επιστημονικά ιδρύματα που διαθέτουν ειδικά όργανα για τη μελέτη των ουράνιων σωμάτων. Για την παρατήρηση της ορατής ακτινοβολίας χρησιμοποιούνται διοπτρικά και κατοπτρικά τηλεσκόπια, για τα ραδιοκύματα ραδιοτηλεσκόπια, για την υπέρυθρη ακτινοβολία ειδικά τηλεσκόπια υπερύθρου κ.λπ.

Το αρχαιότερο αστεροσκοπείο έχτισε στην Αλεξάνδρεια, στα 300 π.Χ., ο Πτολεμαίος ο Σωτήρας. Στην Ευρώπη το πρώτο αστεροσκοπείο ιδρύθηκε στο νησί Χβέεν της Δανίας, το 1576, από τον Τύχο Μπράχε και είχε θαυμάσια οργάνωση. Ύστερα έγινε του Παρισιού, του Γκρήνουιτς, του Κιέβου και το 1842 το αστεροσκοπείο της Αθήνας.


Η αλματώδης ανάπτυξη της αστρονομίας κατά την τελευταία εικοσαετία οφείλεται κατά κύριο λόγο στη δημιουργία νέων αστεροσκοπείων και στον εξοπλισμό των ήδη υπαρχόντων με μεγαλύτερα και ακριβέστερα όργανα παρατήρησης. Το 1976 κατασκευάστηκε και τοποθετήθηκε στη Σελιντσούσκαγια του Καυκάσου κατοπτρικό τηλεσκόπιο διαμέτρου 6 μ., ενώ το 1979 στο όρος Χόπκινς της Αριζόνας ένα σύνθετο τηλεσκόπιο που αποτελείται από έξι κάτοπτρα, διαμέτρου 1,8 μ. το καθένα, προσαρμοσμένα σε κοινή βάση. 'Αλλα νεότερα αστεροσκοπεία, χαρακτηριστικά των νέων εξελίξεων, είναι το Αστεροσκοπείο Κιτ Πικ (Κitt Ρeak) στην Αριζόνα, που διαθέτει δύο τηλεσκόπια διαμέτρου 4 μ., το Παναμερικανικό Αστεροσκοπείο στο Σέρο Τολόλο της Χιλής με κατοπτρικό τηλεσκόπιο 4 μ. και το αντίστοιχο της Ευρωπαϊκής Αστρονομικής 'Ενωσης (ΕSΟ) στο ίδιο μέρος, με κατοπτρικό τηλεσκόπιο διαμέτρου 3,65 μ., το Αγγλο-αυστραλέζικο Αστεροσκοπείο στη Νέα Νότια Ουαλία με κατοπτρικό τηλεσκόπιο 3,9 μ. Στον ευρωπαϊκό χώρο εντυπωσιακό είναι το σύγχρονο γερμανοϊσπανικό αστεροσκοπείο στο Κάλαρ 'Αλτο της Ισπανίας, που είναι εφοδιασμένο με κατοπτρικό τηλεσκόπιο διαμέτρου 3,5 μ., ενώ στο όρος Μάουνα Κέα της Χαβάης έχει τοποθετηθεί σ' έναν τεράστιο σύγχρονο θόλο το μεγαλύτερο σήμερα οπτικό τηλεσκόπιο στον κόσμο, με διάμετρο 10 μ. 'Αρχισε να χρησιμοποιείται το 1993 και αποτελείται από 36 μικρά εξαγωνικά κάτοπτρα που εστιάζονται κατάλληλα και σχηματίζουν ένα μόνο είδωλο με τη βοήθεια ηλεκτρονικού υπολογιστή. Ενδεικτικό για τις νέες εξελίξεις είναι ότι πριν από το 1973 υπήρχαν σ' ολόκληρο τον κόσμο μόνο δύο αστεροσκοπεία που διέθεταν κατοπτρικά τηλεσκόπια με διάμετρο μεγαλύτερη των 3 μ., το Αστεροσκοπείο του Πάλομαρ (5,08 μ.) και το Αστεροσκοπείο Λικ στο Σαν Φρανσίσκο (3,05 μ.).


Αλλαγή έχει σημειωθεί, όμως, και στην τοπογραφική και γεωγραφική κατανομή των αστεροσκοπείων. Τα αστεροσκοπεία οικοδομούνται σήμερα σε μεγάλες αποστάσεις από τις πόλεις και τις κατοικήσιμες περιοχές, σε βουνά ή οροπέδια, συνήθως μακριά από τα αντίστοιχα ινστιτούτα επεξεργασίας και αξιολόγησης των παρατηρήσεων, έτσι ώστε να αποφεύγονται οι ενοχλητικές συνέπειες του επίγειου φωτισμού και να εξασφαλίζονται οι ιδανικές κατά το δυνατόν συνθήκες παρατήρησης. Σύμφωνα με μελέτη της Διεθνούς Αστρονομικής 'Ενωσης (ΙΑU) που εκπονήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1980, οι τόποι που συγκεντρώνουν τις ιδανικές προϋποθέσεις για να φιλοξενήσουν ένα αστεροσκοπείο, εκτός από το μεγάλο υψόμετρο (γύρω στα 2.000 μ.) στο οποίο πρέπει να βρίσκονται, είναι αυτοί που συναντώνται στις δύο εύκρατες ζώνες των υψηλών ατμοσφαιρικών πιέσεων σε γεωγραφικό πλάτος 20ο-40ο πάνω και κάτω από τον ισημερινό. Στην περιοχή αυτή υπάρχουν τοποθεσίες με περισσότερες από 200 ανέφελες νύχτες το χρόνο.

Στην Ελλάδα η πλέον πρόσφατη εξέλιξη σε ό,τι αφορά τα αστεροσκοπεία είναι το νέο αστεροσκοπείο στην κορυφή Σκίνακας του Ψηλορείτη, που βρίσκεται σε ύψος 1.760 μ. από την επιφάνεια της θάλασσας και άρχισε να λειτουργεί το 1986 υπό την αιγίδα του Πανεπιστημίου της Κρήτης και του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Μαξ Πλανκ Διαστημικής Φυσικής που εδρεύει στο Γκάρσινγκ, κοντά στο Μόναχο. Το 1994 το Αστεροσκοπείο του Σκίνακα απόκτησε κατοπτρικό τηλεσκόπιο διαμέτρου 1,3 μ., που είναι το μεγαλύτερο στην Ελλάδα. Τόσο το σύστημα στήριξης-οδήγησης του τηλεσκοπίου όσο και η περιστροφή του θόλου ελέγχονται, όπως σε όλα τα σύγχρονα αστεροσκοπεία, από ηλεκτρονικό υπολογιστή, με αποτέλεσμα τη διενέργεια παρατηρήσεων και φωτογραφήσεων απεριόριστης διάρκειας.



Πηγή: Ηλεκτρονική Εγκυκλοπαίδεια Επιστήμη & Ζωή

Eπιστροφή

 



e-SHOP | ΕΤΑΙΡΙΑ | e-ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ | ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ | Ο ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΜΟΥ | ΒΟΗΘΕΙΑ

Click here to view company profile in english


(c) 2001-2014 'ΠΛΑΝΗΤΑΡΙΟ Θεσσαλονίκης'
Δημήτριος Τσάμπουρας & Σια Ο.Ε.


Θεσσαλονίκη, Κεντρική διάθεση - Έκθεση
Αντώνη Τρίτση 15-17,
(Έναντι κλειστού γηπέδου μπάσκετ ΠΑΟΚ)
Τ.Κ. 57001, Πυλαία
Τηλ.: 2310 541 826, 2310 533 902
Fax: 2310 550 672

Θεσσαλονίκη, ΝΟΗΣΙΣ
6ο χλμ. Οδού Θεσ/νίκης-Θέρμης
Εντός Κέντρου Διάδοσης
Eπιστημών & Μουσείου Τεχνολογίας
ΝΟΗΣΙΣ
Τ.Κ. 570 01, Θέρμη
Τηλ./fax: 2310 471 441

Αθήνα, Κέντρο
Πανεπιστημίου 56,
Μέγαρο ΕΡΜΗΣ (2ος όροφος)
Ομόνοια, Τ.Κ. 10678
Τηλ.: 210-3845102
Fax.: 210-3842030
Λευκωσία, Κύπρος
Πλανητάριο ΒΕΝΕΡΑ
Γράμμου 21-23, Τ.Κ. 1010
τηλ.: 22 677 727
email: cyprus@astronomy.gr

Email: planitario@astronomy.gr